- Een productieproces automatiseren gaat ook over de gegevens rond de machines, zoals orders, werkopdrachten, registraties en rapportages
- De meeste tijd gaat in een productiebedrijf verloren aan overtypen tussen orderinname, planning, productie en administratie
- Begin met het meten van stilstand, uitval en handmatige registratie, en automatiseer wat het meeste oplevert
In een productiebedrijf draait het om doorlooptijd, uitval en bezetting van machines en mensen. De informatie die dat stuurt, staat vaak verspreid: een order in het ERP-systeem, een planning in Excel, werkopdrachten op papier en registraties op een whiteboard. Dit artikel gaat over het automatiseren van het productieproces, met nadruk op de informatiestroom: wat u automatiseert, in welke volgorde en wat het kost.
Hoe wij dit voor opdrachtgevers bouwen en wat het kost, leest u op de pagina over bedrijfsprocessen automatiseren.
Wat is het productieproces?
Het productieproces beschrijft hoe een order in uw bedrijf wordt omgezet in een geleverd product. De stappen verschillen per bedrijf, maar de hoofdlijn is overal gelijk.
- Orderinname. Een klant bestelt, de order wordt vastgelegd met specificaties, aantallen en leverdatum
- Voorbereiding. Materiaal wordt gecontroleerd en besteld, tekeningen en instructies worden klaargezet
- Planning. De order krijgt een plek in het productieschema, rekening houdend met capaciteit en doorlooptijd
- Productie. Het werk wordt uitgevoerd op machines en werkplekken, met registratie van uren, aantallen en afwijkingen
- Kwaliteitscontrole. Het product wordt gecontroleerd en afwijkingen worden vastgelegd
- Verpakken en leveren. Het product gaat naar de klant, met pakbon en factuur
Bij elke stap ontstaan gegevens, en bij elke overgang tussen stappen worden die gegevens overgenomen. Daar zit het handwerk.
Waar zit het handwerk in een productiebedrijf?
Wie een week meeloopt op de werkvloer en op kantoor, ziet hetzelfde patroon terugkomen. De werkelijke productietijd is een deel van de tijd. Een groot deel gaat naar het vastleggen en doorgeven van informatie.
Orders overnemen
Orders komen binnen per mail, telefoon of een portaal van de klant. Een medewerker voert ze in het ERP-systeem in, rekent de leverdatum uit en bevestigt de order. Specificaties staan in een bijlage en worden met de hand overgenomen naar een werkopdracht.
Planning bijhouden
De planning leeft in Excel of op een bord. Elke wijziging, zoals een spoedorder, een defecte machine of een late levering, vraagt om herplannen. De planner belt rond om te horen wat er klaar is, omdat de werkvloer niet automatisch terugmeldt.
Registratie op de werkvloer
Operators schrijven uren, aantallen en storingen op een formulier of een lijst. Aan het eind van de dag worden die cijfers ingevoerd. Een afwijking die om tien uur gebeurde, is voor de planning pas zichtbaar de volgende ochtend.
Kwaliteitsregistratie
Metingen, afkeur en herbewerking worden genoteerd op papier of in een spreadsheet. Zoeken naar de oorzaak van een terugkerende afwijking betekent door mappen bladeren of bestanden doorzoeken.
Rapportages
Cijfers over productiviteit, uitval en doorlooptijd worden aan het eind van de maand samengesteld uit meerdere bronnen. Tegen de tijd dat ze op tafel liggen, is de periode waarover ze gaan voorbij.
Welke onderdelen kunt u automatiseren?
De ene automatisering is de andere niet. Een deel gaat over machines, een groter deel over de informatie die rond de machines beweegt. Dit artikel richt zich op dat tweede deel, omdat dat bij de meeste kleine en middelgrote bedrijven het meeste oplevert.
Order naar werkopdracht
Een order uit uw ERP of van een klantportaal wordt automatisch een werkopdracht met specificaties, tekening en instructies. Niemand typt iets over, en de operator krijgt de juiste informatie op het scherm bij de machine.
Planning met terugmelding
De planning wordt automatisch bijgewerkt als de werkvloer terugmeldt. Een operator start een opdracht met één handeling op een tablet of scherm, en meldt hem klaar. De planner ziet de stand op zijn scherm, zonder rond te bellen.
Registratie van uren, aantallen en stilstand
Operators leggen vast wat ze doen, in een scherm dat past bij hun werk: een keuze voor de reden van een stilstand, een aantal voor uitval, een knop voor start en einde. Waar machines gegevens leveren, lezen wij ze rechtstreeks uit, bijvoorbeeld via een standaardkoppeling zoals OPC UA.
Kwaliteitsmeldingen met opvolging
Een afwijking wordt vastgelegd met foto, type en oorzaak, en komt automatisch bij de verantwoordelijke. Het systeem houdt bij of ze is opgelost en toont terugkerende afwijkingen, zodat u de oorzaak aanpakt in plaats van het symptoom.
Rapportages die zichzelf maken
Productiviteit, uitval, doorlooptijd en bezetting worden berekend uit de gegevens die de werkvloer al vastlegt. Het scherm toont de stand van vandaag, in plaats van de stand van vorige maand.
Koppeling met voorraad en inkoop
Verbruikt materiaal wordt afgeboekt bij de productie, en een lage voorraad zet een inkoopvoorstel klaar. De gegevens komen van de werkvloer, niet van een telling aan het eind van de maand.
OEE: stuur op beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit
Een veelgebruikte maat voor het rendement van een machine of lijn is OEE, overall equipment effectiveness. Het is het product van drie percentages: beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit.
- Beschikbaarheid: het deel van de geplande tijd dat de machine daadwerkelijk draait, na aftrek van stilstand
- Prestatie: de werkelijke snelheid ten opzichte van de maximale snelheid
- Kwaliteit: het aandeel goede producten van alle geproduceerde producten
Een voorbeeld ter illustratie. Een machine draait 85 procent van de geplande tijd, op 90 procent van de maximale snelheid, en 95 procent van de producten is goed. De OEE is 0,85 keer 0,90 keer 0,95, dus ruim 72 procent. Het getal wordt pas bruikbaar als de onderliggende registraties kloppen. Wie stilstand met de hand opschrijft, mist veel korte stops, en rapporteert daardoor een te hoge beschikbaarheid. Automatische registratie maakt de OEE betrouwbaar.
Standaard MES of maatwerk?
Voor het aansturen van productie bestaan manufacturing execution systems, afgekort MES. Ze zijn uitgebreid en worden vooral ingezet in grote productiebedrijven. Voor kleinere bedrijven is een compleet MES vaak te zwaar en te duur, zeker als u maar een deel van de functies nodig heeft.
Een alternatief is een laag maatwerk bovenop uw bestaande systemen: uw ERP blijft het hart, en een applicatie verzorgt de registratie op de werkvloer, de terugmelding aan de planning en de rapportages. U betaalt voor wat u gebruikt en past aan wanneer uw proces verandert.
In het artikel maatwerk software of een standaardpakket werken wij de afweging uit. Voor productiebedrijven bouwen wij onder meer software voor de maakindustrie, met werkopdrachten, registratie en koppelingen.
Wat kost het automatiseren van een productieproces?
De kosten hangen af van wat u automatiseert. Een koppeling tussen uw ERP en een planning kost tussen 1.500 en 7.500 euro en is in een tot vier weken klaar. Een procesautomatisering van een afgebakend onderdeel, zoals de registratie en terugmelding op een lijn, ligt tussen 2.500 en 15.000 euro met twee tot zes weken doorlooptijd. Een bedrijfsapplicatie die orders, planning, registratie en rapportage bundelt, begint bij 15.000 euro en loopt op tot 45.000 euro voor de eerste versie. Alle bedragen zijn exclusief btw en een vaste prijs op een afgebakende scope.
De actuele bedragen per type traject staan op de pagina met de prijzen per traject. Een betaling in twaalf termijnen is mogelijk. Meer over wat wij bouwen leest u bij procesautomatisering en bedrijfsapplicaties.
Rekenvoorbeeld: registratie en planning
Een productiebedrijf heeft twaalf operators. Elke operator besteedt gemiddeld twintig minuten per dag aan het opschrijven van uren, aantallen en storingen, en een medewerker op kantoor voert die cijfers aan het eind van de dag in en kost daar een uur per dag aan. De planner besteedt een uur per dag aan het rondbellen om te horen wat er klaar is.
- Operators: 12 keer 20 minuten is 4 uur per dag
- Overtypen op kantoor: 1 uur per dag
- Rondbellen door de planner: 1 uur per dag
- Totaal: 6 uur per dag, bij 35 euro per uur en 220 werkdagen ruim 46.000 euro per jaar
Een terugmeldsysteem op de werkvloer vervangt een groot deel van die tijd: de operator registreert direct in een scherm, de planning werkt zichzelf bij en het overtypen vervalt. Gaan we uit van een besparing van de helft, dan is dat ruim 23.000 euro per jaar. Tegenover een investering van 15.000 euro is de terugverdientijd minder dan acht maanden. Daarbij is de waarde van sneller reageren op storingen nog niet meegerekend.
Dit is een voorbeeld ter illustratie. Met uw eigen aantallen berekent u het in de rekentool handwerk. Zie ook ons artikel over het berekenen van de ROI van automatisering.
Zo pakt u het aan
- Meet de huidige situatie. Neem twee weken de tijd om vast te leggen hoeveel uren naar registratie, overtypen en rondbellen gaan, en hoeveel stilstand en uitval u heeft
- Kies één lijn of afdeling. Begin klein, met een deel waar het handwerk het grootst is en de operators bereid zijn mee te denken
- Ontwerp de schermen met de operators. Een scherm bij de machine moet met handschoenen en in een paar seconden te bedienen zijn
- Laat het oude proces parallel meelopen. Gedurende een paar weken registreert het systeem en schrijft iemand ook nog op, zodat u de cijfers kunt vergelijken
- Sluit het oude proces af en breid uit naar de volgende lijn, op basis van wat u hebt geleerd
Valkuilen bij het automatiseren van productie
- Automatiseren zonder het proces te kennen. Een foutief proces dat sneller loopt, blijft een foutief proces. Meet en verbeter eerst waar dat kan
- Te veel registreren. Elke vraag die een operator moet beantwoorden, kost tijd. Registreer wat u gebruikt om te sturen en laat de rest weg
- De werkvloer niet betrekken. Een systeem dat operators als controle ervaren in plaats van als hulp, wordt omzeild
- Geen aandacht voor beheer. Machines, versies en processen veranderen. Zonder onderhoud veroudert een registratiesysteem snel
- Beveiliging vergeten. Een koppeling tussen werkvloer en kantoor is een verbinding naar uw productieomgeving. Laat die zorgvuldig inrichten en beoordelen
Over dat laatste punt: een cybersecurity-audit laat zien welke risico's een koppeling tussen werkvloer en kantoor met zich meebrengt, voordat u hem in gebruik neemt.
Zo begint u
Begin met drie getallen: hoeveel uur per week gaat naar registreren en overtypen, hoeveel stilstand heeft u zonder dat u weet waarom, en hoeveel orders komen te laat omdat de planning achterloopt. Die getallen zijn de basis van elke rekensom.
Wilt u dit samen doorlopen, plan dan een gesprek van 30 minuten. Wij lopen op uw verzoek een dag mee op de werkvloer, meten waar tijd verloren gaat en rapporteren wat een automatisering oplevert. Dat is de procesanalyse van 1.500 euro, die wij verrekenen als u doorgaat.

